ผู้นำ 5 ประเภทของขงจื๊อ

ขงจื๊อเป็นนักคิด นักปรัชญา ที่มีชื่อเสียงของจีน แนวคิดของขงจื๊อ ฝังรากลึกอยู่ในเอเซียตะวันออกมากว่า 20 ศตวรรษ ถึงขนาดมีคำกล่าวว่า “ผู้ใดเข้าไม่ถึงปรัชญาขงจื๊อ ผู้นั้นไม่มีวันเข้าใจจีนโบราณ”

ทางศาสตร์ด้านตะวันตก เค้าก็มีศาสตร์ในมุมมองของผู้นำแบบตะวันตก เช่น ภาวะผู้นำ 5 ระดับ โดย John C.Maxwell หากใครเคยอ่านมาก่อน แล้วมาอ่านบทความนี้ ก็จะได้อรรถรสไปอีกแบบว่า ตะวันตกนั้น จะได้อารมณ์ความชัดเจน มีเหตุผล เยือกเย็น มีตัวชี้วัดหรืออะไรที่จับต้องได้ ในขณะที่มุมมองแบบตะวันออกนั้นจะอบอุ่น ซับซ้อน มีความผสมกันระหว่างเรื่องสังคม ศีลธรรม จารีต ฝังแน่นอยู่ในทุกจุด และมีความคลุมเคลือ

นักปราชญ์ของจีนโบราณล้วนยึดถือตำรา ปรัชญาขงจื๊อ ในสมัย 3 ก๊ก ขงเบ้งคงไม่ได้อ่านตำราของตะวันตก ในการเลือกผู้นำอย่างแน่นอน หากอ่านบทความนี้แล้ว อาจจะเข้าใจก็ได้ว่า ทำไมขงเบ้งถึงเลือกคนนี้มาทำงานนั้น ถึงอย่างนั้นก็เป็นที่น่าสังเกตุว่า ความสามารถในการเลือกคนของขงเบ้ง ไม่เฉียบแหลมเท่ากับคนอย่างเล่าปี่ หรือโจโฉ จนแสดงให้เห็นความผิดพลาดออกมา เช่น เมื่อครั้งที่ขงเบ้งต้องประหารม้าเจ๊กในครั้งแรกที่มอบหมายงานให้ทำ เนื่องจากฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง จนนำความพ่ายแพ้มาสู่กองทัพ เป็นต้น นอกจากนี้ เราอาจคิดตามได้ว่า ผู้นำในเรื่องต่างๆ เช่น 3 ก๊ก ผู้นำแต่ละคน จัดเป็นผู้นำประเภทไหน แล้วสุดท้ายทำงานได้ผลลัพธ์เป็นดังที่ขงจื๊อว่าไว้ไหม

อย่างไรก็ดี คำว่า ผู้นำ นั้นมีหลากหลาย ในสมัยก่อนผู้นำจะวนเวียนอยู่กับด้านการทหารและการเมืองการปกครอง ในขณะที่ปัจจุบันนั้นการศึกษาเรื่องความเป็นผู้นำ จะให้ความสำคัญกับผู้นำในองค์กรต่างๆ ที่ต้องนำพาองค์กรไปสู่เป้าหมายที่วางไว้

ผู้นำ 5 ประเภท ตามแบบของขงจื๊อ

ระดับที่ 1 ผู้นำในระดับสามัญชน

ผู้นำในระดับนี้ มีลักษณะดังนี้

  • มักไม่ค่อยสนใจเคารพกฏระเบียบ ถือความคิดและความสบายของตนเองเป็นที่ตั้ง
  • ไม่สนใจคบหานักปราชญ์ ไม่มีความสนใจใฝ่เรียนรู้
  • ไม่มีเป้าหมาย หรืออุดมการณ์ สนใจเพียงแต่เรื่องตรงหน้า หรือมีเป้าหมายเพียงแค่งานตรงหน้า หรือแก้ไขเฉพาะหน้าเป็นงานๆไปเท่านั้น
  • ไม่ยืดหยัดในหลักการ เปลี่ยนความคิดไปเรื่อยๆตามแต่กระแสที่มากระทบ ไม่มีปณิธานเป็นของตนเอง

คนประเภทนี้ เมื่อมาเป็นผู้นำ จะบริหารโดยใช้สอยเหล่านักเลง คนพาล ไม่คิดซับซ้อนถึงผลที่ตามมา ทำให้หวังผลในระยะยาวได้ยาก ดีไม่ดี อาจนำองค์กรไปพบกับชะตากรรมอันเลวร้าย ยิ่งถ้าเป็นการปกครองบ้านเมือง ห้ามให้คนประเภทนี้ได้มีอำนาจปกครองบ้านเมืองเด็ดขาด เพราะต่อให้จะมีอำนาจ บารมี ยิ่งใหญ่สักเพียงใด สุดท้ายก็จะถูกบ่อนทำลายจนหมดสิ้น

ระดับที่ 2 ผู้นำในระดับบัณฑิต

ผู้นำในระดับนี้ มีลักษณะดังนี้

  • มีความรู้ และสามารถทำตามความรู้และหลักการบางอย่าง แต่ไม่ได้เข้าใจเหตุผลอย่างลึกซึ้ง ไม่สามารถบำเพ็ญคุณธรรมอย่างหมดจด
  • มีความรู้ความเข้าใจจำกัด แต่สามารถยึดกุมและทำตามความรู้ความเข้าใจอันจำกัดนั้นได้อย่างแม่นยำ
  • มีข้อจำกัดเรื่องระดับความสามารถในการพูด แต่ก็เข้าใจเหตุผลที่กำลังจะพูด
  • มีข้อจำกัดเรื่องระดับความสามารถในการสื่อด้วยความประพฤติ แต่ก็ระมัดระวังความประพฤติของตนเองเสมอ
  • สามารถเผชิญความจริง ภายใต้ข้อจำกัดของตนเองได้ดี

คนประเภทนี้ มีความรู้ความสามารถจำกัด เวลาทำอะไร จึงทำได้แต่สิ่งที่ไม่ต้องใช้ความรู้ความสามารถหรือทักษะพิเศษอะไรนัก เวลาทำงานหรือกิจการอันใดจึงมักพึ่งพาใช้สอยลูกเมียหรือคนในครอบครัวเป็นหลัก อย่างไรก็ดี กิจการที่พึ่งพาคนในครอบครัวเป็นกำลังหลักในการทำงาน แสดงว่าผู้บริหารเป็นแค่ผู้บริหารธรรมดาสามัญ จะหวังเป็นที่ฝากอนาคตไม่ได้

ระดับที่ 3 ผู้นำในระดับปราชญ์

ผู้นำในระดับนี้ มีลักษณะดังนี้

  • ประพฤติตัวอยู่ในทำนองคลองธรรม
  • มีความรู้ และคุณธรรม มีวาจาที่น่าเชื่อถือ
  • สามารถเป็นแบบอย่างแก่ประชาชนในแผ่นดินได้

คนประเภทนี้ เป็นผู้บริหารที่สามารถพึ่งพาเพื่อนฝูง และญาติมิตรได้บ้าง อาศัยความสัมพันธ์ด้านสายเลือดและมิตรภาพเป็นเครื่องผูกโยง แต่ไม่สามารถไว้วางใจกันจนถึงขั้นเชื่อกันได้อย่างสนิทใจ ทำงานร่วมกันได้เพราะมีสิ่งตอบแทนที่ให้กันตามความเหมาะสมและสมควร

ระดับที่ 4 ผู้นำในระดับวิญญูชน

ผู้นำในระดับนี้ มีลักษณะดังนี้

  • ศึกษาหาความรู้ บ่มเพาะคุณธรรมอย่างทุ่มเท มีคุณธรรมสูงส่ง
  • พูดจริง ทำจริง
  • ไม่โทษคนอื่น ไม่นินทา พยาบาทว่าร้ายคนอื่น
  • มีสติปัญญาล้ำลึก แต่ไม่เย่อหยิ่งทะนงตน
  • มีท่าที่อบอุ่น นอบน้อม อยู่เสมอ

คนประเภทนี้ สามารถใช้งานบุคคลทั่วไปได้โดยไม่ต้องอาศัยว่ามีความสัมพันธ์กันมาก่อน เพราะสามารถวางระบบการทำงานได้ดี มีระเบียบวินัย มีการวางแผนถึงอนาคตโดยเข้าใจอดีตและปัจจุบัน สามารถใช้คนให้ถูกกับงาน และสร้างระบบกลไกการตรวจสอบและประเมินผลงาน หากองค์กรใดมีคนประเภทนี้ นับว่ามีโอกาสดี และสามารถเติบโตได้มาก

ระดับที่ 5 ผู้นำในระดับอริยบุคคล

ผู้นำในระดับนี้ มีลักษณะดังนี้

  • มีจิตใจสูงส่งน่าเคารพ เลื่อมใส บูชา
  • สามารถปรับตัวให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อมได้ดี
  • มีสติปัญญาแจ่มจ้าดุจแสงสุริยันจันทรา
  • เข้าใจเหตุผล และหยั่งรู้รากเหง้าของทุกสรรพสิ่ง
  • ทำทุกอย่างโดยมีมรรคธรรม และสิ่งนั้นจะเป็นประโยชน์ต่อราษฏร โดยที่เหล่าราษฏรก็ไม่รู้ว่ารับบุญคุณจากผู้นั้นมาแล้ว
  • คนทั่วไปมักไม่รู้ว่าผู้นั้นทำอะไรบ้าง เช่นเดียวกับที่ไม่เข้าใจความลับของฟ้าดิน

คนประเภทนี้ สามารถแสวงหาและใช้งานคนในระดับยอดคน และทำให้ผู้นั้นยินดีทำงานด้วยอย่างเต็มกำลังความสามารถ สามารถบังคับบัญชาผู้คน จัดระบบการทำงาน การแข่งขัน การจัดสรรผลประโยชน์ได้อย่างเป็นแบบแผน สามารถกำหนดยุทธศาสตร์ในปัจจุบันและอนาคตได้อย่างแม่นยำ

สุดท้ายนี้ อยากให้ลองคิดกันเล่นๆนะครับ ว่าที่ผ่านมา ประเทศเรามีผู้นำในระดับไหนบ้าง และผลลัพธ์ที่ได้จากผู้นำคนนั้น ตรงตามที่ขงจื้อว่าไว้ไหม?

 


Share this:







Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *